HOE VRIJBUITER UITGROEIDE TOT KAMPEERGIGANT, EN TEN ONDER GING

Uit onderzoek door RTL Z blijkt dat de vier megastores van Vrijbuiter in Roden Gouda, Zaandam en Roermond echter al jaren een zieltogend bestaan leden. Wat ging er mis?

Heel Nederland klant
Vrijbuiter wordt in 1985 opgericht door de destijds 24-jarige Jaap van Zuijlekom. Hij begint in een loods van 1200 vierkante meter in het Drentse Roden. "Na enkele jaren werken in een warenhuis en een kampeerwinkel dacht ik: ik kan het net zo goed zelf", herinnert hij zich.

Ondanks de afgelegen ligging weet de jonge ondernemer klanten uit heel Nederland naar zijn winkel te trekken. Ook kampeerders uit de Duitse grensstreek en België komen bij hem hun tenten, slaapzakken en rugzakken kopen.

Succesformule
Zijn succesformule? Het ruime aanbod en de scherpe prijzen. Om goedkopere tenten te kunnen aanbieden, koopt Van Zuijlenkom begin jaren negentig zijn eigen tentenfabriek in Tsjechië. "Zo kon ik zelf beter het prijspeil bepalen." Vrijbuiter groeit zo uit tot de grootste kampeerdiscounter van Nederland.


Advertentie van Vrijbuiter uit 1992

Maar het assortiment was minstens zo belangrijk, benadrukt de oprichter. "Wij boden de hele piramide aan, zeg maar van Toyotaatjes tot Mercedessen. Mensen bleken bereid om daarvoor vanuit heel Nederland naar Roden te komen. Wij hebben Hemelvaartsdagen meegemaakt, waar wij 30.000 of 40.000 bezoekers ontvingen. Echt, die gingen schuifelend door de winkel."

Hoogtepunt
Om de toestroom van klanten op te kunnen vangen, groeit de kampeerhal in Roden uit tot uiteindelijk 22.000 vierkante meter.

Een voorlopig hoogtepunt beleeft Vrijbuiter In 2000 met de overname van De Waard, de Rolls-Royce onder de tentenproducenten. "Toch een beetje alsof Zeeman Maison de Bonneterie overneemt", merkte dagblad Trouw destijds op.

Eigen gevangenis gebouwd
Na twintig jaar hard werken heeft de dan 43-jarige Van Zuijlekom er genoeg van. De ondernemer verkoopt in 2004 twee derde van de aandelen aan medewerkers Gerard Kremer en Ate van der Veen. De oprichter trekt zich terug uit de actieve leiding, en stort zich op ontwikkelingsprojecten in Zuid-Afrika.

"Ik had al enkele jaren last van een burn-out, en was niet meer volledig bij de dagelijkse leiding betrokken", herinnert Van Zuijlekom zich. "Na 2004 was ik alleen nog aandeelhouder en adviseur."

Later verkocht Van Zuijlekom de rest van zijn aandelen. "Door mijn bekering rond 2006 veranderde mijn leven totaal. Ik erken de Heer als mijn schepper, en beleef dat als een grote bevrijding. Financiële zaken zeiden mij niets meer. Achteraf vind ik dat ik een slaaf was van de ideeën die ik had. Ik had een gevangenis voor mezelf gebouwd."

Groeispurt
Onder de nieuwe directie maakt Vrijbuiter een indrukwekkende groeispurt. In 2008 opende het kampeerbedrijf haar tweede winkel in Gouda. Die telde aanvankelijk 5000, later zelfs 8500 vierkante meter.


Om de groei te financieren, zoeken Kremer en Van der Veen steun. Die wordt in 2010 gevonden in de Haagse investeerder Écart.

Haags geld
Met geld uit Den Haag wordt in 2010 een derde grote winkel, in Roermond, geopend. De vestiging meet 11.000 vierkanter meter. Een jaar later volgt de overname van een concurrent in Zaandam. Die wordt omgebouwd tot de vierde Vrijbuiter, met 8100 vierkante meter winkeloppervlak.

Van Zuijlekom ziet het hoofdschuddend aan. "Ik wilde helemaal geen filialen. In het verleden was wel gebleken dat mensen bereid waren om vanuit heel Nederland, en zelf België en Duitsland naar Roden te komen. Maar ik had als adviseur geen zeggenschap meer."

De oprichter erkent ook dat de opening van méér vestigingen niet paste bij zijn nieuwe levenshouding. "Mijn eigen kwaliteiten waren daar beperkt in."

Bankschulden
De nieuwe megastores financiert Vrijbuiter niet alleen met kapitaalinjecties van investeerder Ecart, maar ook met hogere bankleningen. In het FD stelde Ecart-partner Leo Zijerveld destijds dat die hogere schulden geen probleem zullen opleveren.

"Als de hogere omzetdoelen de komende jaren worden gehaald, kan het winkelbedrijf de schulden aflossen en het bedrijfsresultaat opvoeren", doceerde Zijerveld. "Dan ontstaat ook ruimte voor dividenduitkeringen."

Verliezen
In werkelijkheid worden de resultaten helemaal niet opgevoerd; integendeel. De groei van Vrijbuiter gaat juist gepaard met oplopende verliezen

Uit jaarrekeningen van houdstermaatschappij Wilderness blijkt dat de winkelketen in het gebroken boekjaar tot september 2011 een verlies van 1,5 miljoen euro boekt op een bruto omzet van bijna 14 miljoen. Een jaar later stijgt de omzet weliswaar ruim één miljoen euro, maar bedraagt het verlies 2,7 miljoen.

Gigantisch mis
In boekjaar 2012/'13 gaat het gigantisch mis. Het verlies loopt op tot 5,4 miljoen euro. Dat grote verlies torpedeert ook de vermogenspositie. Aan het einde van het boekjaar bedraagt het eigen vermogen 4,6 miljoen euro negatief. De onderneming is daarmee technisch failliet.

Om Vrijbuiter te behoeden voor een ondergang, moet er serieus geld bij. Het huishoudboekje kan alleen op orde komen, als de eigenaren en de huisbank een flinke veer laten. Uit de jaarrekening blijkt dat ABN Amro bijna een miljoen aan leningen kwijtscheldt. Investeerder Ecart wisselt bijna 3,5 miljoen aan schuld om voor aandelen.

Nieuwe eigenaar
Maar dat is niet genoeg. De verliezen waren zo groot, dat Vrijbuiter méér geld nodig heeft. Daarom gaat het bedrijf op zoek naar een nieuwe aandeelhouder, die vers geld in het bedrijf kan steken.

Zo wordt in de herfst van 2013 Navitas grootaandeelhouder. Navitas is het investeringsvehikel van puissant rijke textieltycoon Jan Zeeman. De oprichter van de gelijknamige textielwinkelgigant, goed voor een geschat vermogen van één miljard euro, investeert 2,5 miljoen euro in Vrijbuiter.

Geld en kennis
Het kapitaal en de retailkennis van Jan Zeeman moeten de kampeerwinkels er weer helemaal bovenop brengen. Navitas-directeur Rense Jonk noemt Vrijbuiter op zijn website een 'krachtige en toonaangevende speler' en een 'succesformule'. Samen met de 'schat aan ervaring over consumentengedrag en winkellocaties' van Navitas zou Vrijbuiter haar 'groeiambities kunnen versnellen.'

Het bericht, dat overigens vorige week door Navitas van de site is verwijderd, rept met geen woord over de problemen en de geleden megaverliezen.

Nieuwe directie
Zeeman vervangt directeur Kremer door Steven de Raat, een zeer ervaren winkelmanager. De Raat gaf eerder leiding aan de winkelketens Scapino, Perry Sport en America Today. Hij krijgt assistentie van een nieuwe financieel directeur Roelof Pothof, die hij nog kent van Scapino.

Het tweemanschap neemt direct maatregelen om het resultaat structureel te verbeteren. De omzet en de marges moeten omhoog. Door winkelverkleiningen willen zij besparen op huisvesting en personeel. Beide mannen ontberen echter kennis van en liefde voor de kampeermarkt, menen criticasters.

Verouderde automatisering
De Raat en Pothof lopen bovendien aan tegen ernstig achterstallig onderhoud. Pothof zegt in interviews dat Vrijbuiter kampt met problemen met de voorraden en de retourzendingen, als gevolg van een verouderde automatisering en logistiek. Die moet daarom eerst worden gemoderniseerd.

De maatregelen lijken aanvankelijk vruchten af te werpen. De verliezen van Vrijbuiter lopen terug. Zo boekt de winkelketen in het gebroken boekjaar 2014/15 een verlies van 1,7 miljoen euro. Iets minder rode cijfers dus, maar toch nog verlies.

Kapitaalkrachtige aandeelhouder
In interviews beweert De Raat eind 2016 dat Vrijbuiter er weer picobello bijstaat. Het bedrijf zou dat jaar weer met winst draaien, en men denkt weer aan uitbreiding van het winkelbestand. Voor de concurrentie zegt De Raat niet bang te zijn. "We hebben een kapitaalkrachtige aandeelhouder, dus we houden het lang vol."

Achteraf blijkt echter dat Vrijbuiter dat jaar helemaal nog geen winst maakte. Het bedrijf lijdt in 2016 een verlies van een half miljoen euro, op een omzet van bijna 16 miljoen euro.

Er zijn ook lichtpuntjes. Het eigen vermogen is weer positief, waarschijnlijk door een nieuwe kapitaalinjectie van de aandeelhouder. Ook heeft huisbankier ABN Amro een nieuwe kredietovereenkomst gesloten.

Vertrek directeuren

Het optimisme van De Raat blijkt echter onterecht. Het is een veeg teken dat de directieleden niet veel later opeens opstappen. In maart 2017 verdwijnt financieel directeur Pothof, in de zomer De Raat.

Cijfers over het jaar tot september 2017 zijn nog niet gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel. Maar twee weken geleden bleek dat Vrijbuiter nog steeds zwaar in de financiële problemen zat, toen het bedrijf uitstel van betaling kreeg. Gisteren volgde het faillissement.

Kamperen minder populair

In de pers wijt de nieuwe directeur Ivo Richaers de problemen aan een lagere animo voor kamperen bij jongeren, en concurrentie van webwinkels en winkelgiganten als Action.

Vreemd, want de economie draait op volle toeren en een concurrent als Bever presteert wél goed. Bever zag de omzet in 2016 met 10 procent groeien, en opende nieuwe winkels. Weliswaar is Bever, met kleinere winkels en een focus op outdoor, een iets ander type winkel, maar ze is wel actief in dezelfde sector.



Volgens curator Harm-Jan Meijer is het faillissement te wijten aan een combinatie van een langzaam teruglopende kampeermarkt en investeringen in groei. "Er is ingezet op een groeistrategie, en daarom geïnvesteerd in het ondersteunende apparaat. Maar omdat de geprognotiseerde groei achterwege bleef, ontstond een gat. Als dat jaren duurt, heb je een probleem."

Extra geld van Zeeman

Had de vermogende eigenaar Zeeman niet wat extra geld kunnen investeren? "Dat moet je aan hemzelf vragen", zegt Meijer. "Maar als de verliezen aanhouden en de vooruitzichten op een betere toekomst ontbreken, kan een aandeelhouder zeggen: ‘tot hier en niet verder’." Navitas wil niet op vragen antwoorden.

Volgens de curator hebben zich inmiddels ruim 20 partijen aangediend, die interesse hebben in een eventuele doorstart van Vrijbuiter. "Daarbij zitten grote en kleine partijen, die geïnteresseerd zijn in de hele onderneming of delen ervan."

Hun biedingen moeten maandag uiterlijk maandag binnen zijn, dan gaat Meijer een selectie maken. "Volgende week moet er meer duidelijkheid zijn."

Bron: RTL Z
Vorige pagina Naar boven
Deel dit artikel
Zoeken
  • ANWR Garant
  • Goldbergh jpg
  • Thule 2-2017
  • Leatherman Tread 290617
  • Koster 271117
Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws!

Nieuwsbrief
Social media



Kalender








Divide